Overmacht of niet? Wanneer mag een airline compensatie weigeren

Bij een vertraagde of geannuleerde vlucht beroepen luchtvaartmaatschappijen zich vaak op overmacht. Dat klinkt definitief, maar in de praktijk klopt dat lang niet altijd. Overmacht is binnen de Europese passagiersrechten namelijk strikt gedefinieerd en wordt regelmatig onterecht gebruikt om compensatie te weigeren.

Wat betekent overmacht volgens EU-verordening 261/2004?
Volgens EU-verordening 261/2004 mag een airline compensatie weigeren als zij kan aantonen dat de vluchtverstoring is veroorzaakt door een buitengewone omstandigheid die:

• niet inherent is aan de normale bedrijfsvoering van de luchtvaartmaatschappij, en

• buiten haar daadwerkelijke invloedssfeer ligt, én

• niet voorkomen kon worden, zelfs niet als alle redelijke maatregelen waren genomen

Alle drie deze voorwaarden moeten tegelijk van toepassing zijn. Is dat niet het geval, dan blijft het recht op compensatie bestaan.

Wanneer is er meestal wél sprake van overmacht?
Situaties die vaak als overmacht worden aangemerkt zijn:

• extreem weer, zoals zware sneeuwval, storm of dichte mist

• acute veiligheidsrisico’s

• sluiting van het luchtruim

• externe dreigingen, zoals terrorisme of sabotage

• drone-incidenten rond luchthavens

In deze gevallen heeft de luchtvaartmaatschappij meestal geen invloed op de oorzaak van de verstoring.

Wanneer is er géén sprake van overmacht?
Veel voorkomende oorzaken die juist níét als overmacht gelden:

• technische problemen aan het vliegtuig

• personeelstekorten

• ziekte van crew

• plannings- en roosterproblemen

• operationele keuzes van de airline

• vertragingen door eerdere vluchten van hetzelfde toestel

Dit soort problemen vallen onder de normale bedrijfsvoering. De airline wordt geacht hier rekening mee te houden en deze risico’s te beheersen.

Waarom airlines zich toch vaak op overmacht beroepen
In de praktijk wijzen luchtvaartmaatschappijen veel claims standaard af met algemene termen zoals “operationele omstandigheden” of “onvoorziene gebeurtenissen”. Zonder juridische kennis is het voor passagiers lastig om te beoordelen of dat terecht is.

Uit ervaring blijkt dat bij een groot deel van deze afwijzingen geen sprake is van echte overmacht, maar van interne problemen waarvoor compensatie verschuldigd is.

Bewijslast ligt bij de luchtvaartmaatschappij
Belangrijk om te weten is dat niet de passagier, maar de airline moet bewijzen dat:

• er daadwerkelijk sprake was van een buitengewone omstandigheid

• alle redelijke maatregelen zijn genomen om de verstoring te voorkomen

Een korte of algemene uitleg is juridisch onvoldoende.

Waarom een individuele beoordeling belangrijk is
Geen enkele vluchtverstoring is exact hetzelfde. De oorzaak, timing en omstandigheden verschillen per geval. Wat bij de ene vlucht overmacht is, kan bij een andere vlucht juist compensatieplichtig zijn.

FlyTax beoordeelt elke vlucht individueel en kijkt of de luchtvaartmaatschappij zich terecht op overmacht beroept, of dat er alsnog recht bestaat op compensatie volgens EU-verordening 261/2004.

Twijfel je of jouw vertraging of annulering echt overmacht was? Dan is het verstandig om je vlucht te laten controleren.